Jak krzyżować rasy

Świnia domowa – Sus scrofa f. domestica

Jest zakwalifikowana w systematyce jako podgatunek wywodzący się od dzika (Sus). Jest to zwierzę: parzystokopytne , monogastryczne (o jednokomorowym żołądku ), wszystkożerne oraz poliestralne ( cykl płciowy powtarza się regularnie średnio co 21 dni w okresie całego roku ) . Rodzaj Sus pojawił się podczas zmian klimatycznych w późnym Pliocenie około 5-3 milionów lat temu na terenach południowo-wschodniej Azji. Przez wiele setek tysięcy lat w toku ewolucji i doboru naturalnego wyodrębniły się trzy podstawowe formy dzika: europejski (Sus scrofa), azjatycki (Sus indicus ) oraz o mniejszym znaczeniu śródziemnomorski. Przystosowały się one do różnych warunków klimatycznych i topograficznych zamieszkiwanych terenów co wpłynęło na i ich odmienny wygląd i tryb życia. Około 500 tysięcy lat temu w trakcie dalszych zmian ewolucyjnych będących wynikiem ciągłego dostosowywania się organizmów do zmieniających się warunków środowiskowych dzik europejski i azjatycki uległy zróżnicowaniu na 25 podgatunków które dały początek powstania prymitywnych ras świń europejskich i azjatyckich. Według wielu różnych źródeł proces domestykacji (udomawiania ) rozpoczął się 10 – 7 tysięcy lat temu ( Mezopotamia) i objął tereny całej Euroazji.

Schematyczne przedstawienie podstawowych jednostek używanych w klasyfikacji biologicznej. Kolejno od góry: życie, domena, królestwo, typ (w zoologii) lub gromada (w botanice), gromada (w zoologii) lub klasa (w botanice), rząd, rodzina, rodzaj i gatunek

Świnia domowa – Sus scrofa f. domestica

Domena: eukariota – organizmy eukariotyczne to organizmy jądrowe czyli takie, których komórka posiada jądro komórkowe np. rośliny, grzyby, zwierzęta i protisty. Protisty (łac. Protista) – jedno z pięciu królestw, wyróżnianych w ostatnich, hierarchicznych systemach klasyfikacji organizmów (np. w podziałach Whittakera i Margulis oraz Cavaliera-Smitha). Obejmuje wszystkie jądrowce, które pozostały po wyłączeniu organizmów zaliczonych do monofiletycznych kladów zwierząt, roślin i grzybów.

Protisty

Typ: strunowce
Podtyp: kręgowce
Gromada: ssaki
Infragomada: łożyskowce
Rząd: parzystokopytne
Podrząd: świniokształtne (hipopotamy)
Rodzina: świniowate
Podrodzina: świnie właściwe
Rodzaj: guźce, świnie rzeczne, świnie leśne, dzik (Sus)
Gatunek: dzik europejski, dzik azjatycki, dzik śródziemnomorski
Podgatunek: Sus scrofa f. domestica
Grupy rasowe: świnie prymitywne europejskie, świnie prymitywne azjatyckie
Rasy: współczesne rasy szlachetne: WBP, PBZ, DUROC, PIETRAIN, HAMPSHIRE itp.

Już wiemy że świnia domowa należy do gatunku Sus scrofa i podgatunku S.s. f. domestica ale co to jest ta rasa? Rasa jest jednostką klasyfikacji wewnątrzgatunkowej i oznacza populację zwierząt w obrębie gatunku o wspólnym pochodzeniu charakteryzujących się przekazywaniem potomstwu określonego zespołu cech ( np.: pokrój, umaszczenie, waga itp.)
Rasy dzielimy na: pierwotne, lokalne, rodzime, szlachetne. Z punktu widzenia intensywnej produkcji świń interesują nas głównie rasy o lokalnym ( krajowym ) oraz międzynarodowym znaczeniu. Rasy świń dzielimy również ze względu na ich użytkowość, na dwie grupy: rasy mateczne ( o większym potencjale rozrodczym ) i rasy ojcowskie ( o większych predyspozycjach tucznych ) które stanowią główny komponent w krzyżowaniu towarowym.
Przy rasach matecznych główny nacisk jest kładziony na użytkowość rozrodczą. Świnie tego typu cechują się bardzo dobrymi wskaźnikami płodności, plenności i mleczności i są bardzo opiekuńcze. Poza tym zachowują dobre cechy tuczne i rzeźne, posiadają małą zawartość tkanki tłuszczowej podskórnej.

Do ras matecznych zaliczamy:

  • rasy krajowe
    • WIELKĄ BIAŁĄ POLSKĄ (WBP)
    • POLSKĄ BIAŁĄ ZWISŁOUCHĄ (PBZ)
  • rasy rodzime
    • PUŁAWSKA
    • ZŁOTNICKA PSTRA
    • ZŁOTNICKA BIAŁA

WBP

Krajowa rasa powstała dzięki krzyżowaniu uszlachetniającemu rodzimych ras z rasą wielką białą angielską. W roku 1956 Ministerstwo Rolnictwa uprawomocniło księgę hodowlaną dla rasy wielkiej białej a w 1962 r. wprowadzono pełną nazwę : wielkiej białej polskiej.
Rasę tą cechują:

  • Białe umaszczenie
  • Mocna budowa
  • Wybitna użytkowość rozpłodowa
  • Lochy są bardzo dobrymi i troskliwymi matkami
  • Liczne mioty
  • Duża mleczność
  • Dobre parametry cech tucznych i rzeźnych
  • Przystosowana do naszych krajowych warunków środowiska
  • Dobrze sprawują się w produkcji wielkotowarowej
  • Odporna na stres

PBZ

Krajowa rasa powstała dzięki krzyżowaniu prymitywnych świń zwisłouchych z rasą niemiecką uszlachetnioną krajową i szwedzką uszlachetnioną krajową i podobnie jak w przypadku WBP w roku 1962 wprowadzono księgę hodowlaną dla tej rasy i nadano jej nazwę polska biała zwisłoucha.
Rasę tą cechują:

  • Białe umaszczenie
  • Długa budowa ciała
  • Wybitna użytkowość rozpłodowa
  • Lochy są bardzo dobrymi i troskliwymi matkami
  • Liczne mioty
  • Duża mleczność
  • Dobre parametry cech tucznych i rzeźnych
  • Przystosowana do naszych krajowych warunków środowiska
  • Dobrze sprawują się w produkcji wielkotowarowej
  • Odporna na stres

Obie te rasy posiadają podobne wartości użytkowości rozrodczej jak i tucznej a cechami je różniącymi jest ich pokrój czyli budowa. Obie również idealnie nadają się do produkcji loszek mieszańców dwórasowych (pbz x wbp,wbp x pbz ), jak również stanowią doskonały komponent do krzyżowania towarowego z rasami ojcowskimi.

Przy rasach ojcowskich główny nacisk jest kładziony na użytkowość tuczną i rzeźną. Rasy te cechują się wysokimi przyrostami dobowymi przy niskim zużyciu paszy, dobre wykorzystanie paszy, bardzo dobrą wydajnością rzeźną co skutkuje dużą zawartością mięsa w tuszy przy jednoczesnej małej zawartości tkanki tłuszczowej podskórnej.

Do ras ojcowskich najczęściej wykorzystywanych w Polsce do krzyżowań towarowych zaliczamy rasy o znaczeniu międzynarodowym:

  • DUROC
  • PIETRAIN
  • HAMPSHIRE

DUROC

Rasa ta pochodzi z USA i powstała w wyniku krzyżowania czerwonych świń gwinejskich oraz iberyjskich z rasą berkshire.
Rasę tą cechują:

  • Czerwone umaszczenie
  • Mocna budowa
  • Wydatne szynki
  • Duże zdolności adaptacyjne
  • Duża odporność na zmienne warunki środowiska
  • Doskonała jakość mięsa
  • Bardzo dobre wykorzystanie paszy
  • Szybkie tempo wzrostu
  • Wysoka wydajność rzeźna
  • Brak podatności na stres

PIETRAIN

Rasa ta pochodzi z Belgii, powstała w wyniku krzyżowania świń ras yorkshire, bayeux oraz berkshire.
Rasę tą cechują:

  • Łaciate umaszczenie
  • Szeroki i mocny grzbiet
  • Wybitnie umięśnione łopatki i szynki (świnie czteroszynowe)
  • Bardzo wysoka mięsność
  • Doskonałe wykorzystanie paszy
  • Szybkie tempo wzrostu
  • Niewielkie otłuszczenie

HAMPSHIRE

Rasa ta pochodzi z USA powstała przy udziale świń ras: essex i wessex saddleback.
Rasę tą cechują:

  • Czarne umaszczenie z białym pasem przechodzące przez łopatki przednie kończyny i brzuch
  • Szeroki grzbiet
  • Rozbudowana partia zadu z dobrze umięśnionymi szynkami
  • Bardzo dobre wykorzystanie paszy
  • Szybkie tempo wzrostu
  • Duża wydajność rzeźna
  • Odporność na zmiany warunków środowiskowych

Wszystkie opisane wyżej rasy stanowią świetny materiał do krzyżowań towarowych z rasami matecznymi ale również do tworzenia mieszańców dwu rasowych stanowiących komponent ojcowski.

Do krzyżowań trój rasowych lub cztero rasowych wykorzystuje się knury mieszańce dwu rasowe. Najczęściej są to:

  • knury stanowiące komponent mateczny – wbp x pbz, pbz x wbp
    (charakteryzują się one wyższymi wskaźnikami rozrodu w porównaniu do zwierząt czystorasowych)
  • knury stanowiące komponent ojcowski – d x p, p x d, d x h, h x d, p x h, h x p
    (charakteryzują się one lepszym libido oraz lepszą jakością nasienia)

W ten sposób otrzymane mieszańce odznaczają się: zwiększoną użytkowością rozpłodową, większą żywotnością i odpornością, a tuczniki mieszańcowe charakteryzują się: większym tempem wzrostu, lepszym wykorzystaniem paszy, wyższą masą ciała przy urodzeniu, łatwiejszym dostosowaniem do warunków środowiskowych oraz zwiększoną odpornością na czynniki obniżające dobrostan. Wynika to z korzystniejszego kształtowania się cech biochemicznych i fizjologicznych u mieszańców w porównaniu ze zwierzętami czysto rasowymi ( rodzicielskimi ), np. podwyższonego poziomu hemoglobiny, erytrocytów i leukocytów, intensywniejszej przemiany materii oraz wyższej strawności składników pokarmowych powodujących większe możliwości biologiczne organizmu Większa wartość użytkowa mieszańców niż osobników czystorasowych jest wynikiem występowania korzystnych czynników zwiększających produkcyjność. Są to między innymi : rekombinacje, efekty nieliniowe, efekty pozycyjne oraz heterozja (wybujałość).

Zjawisko heterozji powodowane jest nieaddytywnym działaniem genów i uwarunkowane dominacją, naddominacją i epistazą. Najsilniej przejawia się ono w zakresie cech użytkowości rozpłodowej które są nisko odziedziczalne słabiej dla cech tucznych i najsłabiej dla cech związanych z użytkowością rzeźną.
Istnieją trzy komponenty heterozji: indywidualne (występujące przy krzyżowaniu potomstwa), mateczne (gdy matka jest krzyżówką) oraz ojcowskie (gdy ojciec jest krzyżówką).
Efektem heterozji są:

  • indywidualnej – jest wzrost liczby odchowanych prosiąt w miocie,
  • matecznej – wzrost wskaźników płodności loch,
  • ojcowskiej – wzrost poziomu cech użytkowości rozpłodowej knura.

Oprócz świń czystorasowych i mieszańców dwu rasowych do krzyżowań użytkowych wykorzystuje się coraz częściej linie produkcyjne (syntetyczne) inaczej zwane hybrydowymi. Powstają one na bazie najlepszego materiału czystorasowego, który zostaje wybrany pod względem określonych cech w zależności od tego czy będą one stanowiły komponent mateczny czy też ojcowski w krzyżowaniu towarowym.
Zalicza się do nich:

  •  linie produkcyjne mateczne
    • LANDRACE FIGEN
    • LANDRACE HYPOR
    • LANDRACE DANBRED
    • LARGE WHITE FIGEN
    • LARGE WHITE HYPOR
    • LARGE WHITE DANBRED
  • linie produkcyjne ojcowskie
    • MUSCLE FIGEN
    • MAXTER HYPOR
    • DUROC MAGNUM HYPOR
    • DUROC DANBRED
    • PIC: 337, 408, 410, 800

PODZIAŁ RAS, MIESZAŃCÓW I LINII NA KOMPONENTY OJCOWSKIE I MATECZNE

KOMPONENT MATECZNY KOMPONENT OJCOWSKI
CECHY
  • GŁÓWNY NACISK NA UŻYTKOWOŚĆ ROZRODCZĄ
  • POSIADAJĄ DOBRE WSKAŹNIKI PŁODNOŚCI , PLENNOŚCI, MLECZNOŚCI
  • WYKAZUJĄ DUŻĄ OPIEKUŃCZOŚĆ
  • WSKAŹNIKI TUCZNE I RZEŹNE NA DOBRYM POZIOMIE (MAŁO ODBIEGAJĄCE OD RAS OJCOWSKICH ) – ODPORNE NA STRES – GŁÓWNY NACISK NA UŻYTKOWOŚĆ TUCZNĄ I RZEŹNĄ
  • WYSOKIE PRZYROSTY DOBOWE
  • NISKIE ZUŻYCIE PASZ NA 1 KG PRZYROSTU (WYKORZYSTANIE PASZY)
  • WYSOKA MIĘSNOŚĆ – NISKA ZAWARTOŚĆ TKANKI TŁUSZCZOWEJ
  • WYSOKA WYDAJNOŚĆ RZEŹNA
  • DUŻY UDZIAŁ SZLACHETNYCH WYRĘBÓW W TUSZY
  • DOBRE JAKOŚCIOWO MIĘSO
  • ODPORNE NA STRES
  • GŁÓWNY NACISK NA UŻYTKOWOŚĆ TUCZNĄ I RZEŹNĄ
  • WYSOKIE PRZYROSTY DOBOWE
  • NISKIE ZUŻYCIE PASZ NA 1 KG PRZYROSTU (WYKORZYSTANIE PASZY)
  • WYSOKA MIĘSNOŚĆ
  • NISKA ZAWARTOŚĆ TKANKI TŁUSZCZOWEJ
  • WYSOKA WYDAJNOŚĆ RZEŹNA
  • DUŻY UDZIAŁ SZLACHETNYCH WYRĘBÓW W TUSZY
  • DOBRE JAKOŚCIOWO MIĘSO
  • ODPORNE NA STRES
RASY PBZ, WBP DUROC, PIETRAIN, HAPSHIRE
MIESZAŃCE PBZ X WPB, WBP X PBZ PBZ X WPB, WBP X PBZ D X P, P X D, D X H, H X D, P X H, H X P
LINIE LANDRACE FIGEN
LANDRACE HYPOR
LANDRACE DANBRED
LARGE WHITE FIGEN
LARGE WHITE HYPOR
LARGE WHITE DANBRED
LANDRACE FIGEN
LANDRACE HYPOR
LANDRACE DANBRED
LARGE WHITE FIGEN
LARGE WHITE HYPOR
LARGE WHITE DANBRED
Zamknij

Napisz wiadomość

    Projekt i realizacja: © 2021 Webtom.pl / strony www Piła